Commissie BMW: Informatiebeleidsplan 2026-2029

Soevereiniteit over de eigen infrastructuur. Dat is in deze tijd geen nice to have, maar absolute noodzaak geworden. En liever gisteren dan vandaag, omdat het risico dat je van het ene op het andere moment niet meer bij eigen data kunt met de dag groter wordt. Nog los van het feit dat een buitenlandse mogendheid ten alle tijden inzage in die data heeft, ook als het gaat om privacy en security gevoelige informatie.

Dit informatiebeleidsplan onderkent die gevaren en er wordt goed nagedacht over hoe we meer digitaal autonoom kunnen worden. Laat ik beginnen bij het gedeelte over AI en logaritmes. Goed om te lezen dat we niet naïef zijn.

Alle risico’s en ethische aspecten die ook aan AI kleven worden onderkend en meegenomen bij beslissingen. Complimenten. Het zou bijna het programma van de Partij voor de Dieren kunnen zijn. Open source, soevereine cloud, klimaat en ethische impact, het wordt allemaal benoemd.

We zijn er dan ook niet tegen om een eigen generatieve AI voorziening te ontwikkelen die op onze eigen systemen en met onze eigen gevalideerde data draait. Maar alleen als de taalmodellen op een nationale of Europese cloud draaien!

Voor de rest, er worden absoluut goede punten aangekaart. Wat ik nog een beetje mis is de daad bij het woord voegen. Het voelt wat afwachtend allemaal, goede voornemens genoeg, maar weinig concreet. We zitten nu in de wurggreep van Microsoft, waar je helemaal niets te zeggen hebt over wat er op jouw systemen wordt uitgerold. Neem nu het grapje met Co-Pilot, dat geïnstalleerd wordt, of je dat nu wil of niet. En waar behoorlijk wat privacy en security risico’s mee zijn, die je maar ten dele kunt ondervangen door je medewerkers te instrueren wat ze vooral niet moeten doen. Hoe sneller we daar vanaf komen hoe beter.

Bij het inrichten van het centrale dataplatform, bij de digitale werkomgeving, maak het gebruik van Europese open source alternatieven de standaard in plaats van iets waar je ook naar gaat kijken. Ook als dit betekent dat je dan minder functionaliteit hebt. Dat is immers altijd nog beter dan geen functionaliteit wanneer iemand aan de overkant van de plas besluit de stekker er uit te trekken.

De Partij voor de Dieren pleit er dan ook voor om niet slechts het Rijksbeleid te volgen, maar hierin voorop te lopen. Als we toch al met het Waterschapshuis handelingsperspectieven voorbereiden om bij het aflopen van het Microsoft contract, wat helaas pas in 2030 is, te kunnen kiezen voor digitale autonome opties dan is ons dringende advies om nu alvast met hun een pilot op kleine schaal te starten met bijvoorbeeld Nextcloud, Libre Office en Linux Mint. Hoe kijkt de portefeuillehouder hier tegenaan?

We staan op zich ook niet afwijzend tegen leveranciers die alleen nog Cloud of SAAS software willen leveren, zolang het maar om opensource en Europese aanbieders gaat.

Zelf genoeg IT kennis in huis houden is wel essentieel. Met kennis uit de markt halen zou je heel terughoudend moeten zijn. En het verwonderpunt van de rekenkamer dat je je IT kennis ook wel in kunt huren. Niet doen. Niet uitbesteden. Hou dit alsjeblieft in eigen huis.

Dan als laatste iets dat toch ook met informatie en digitale autonomie te maken heeft, maar dat niet in dit plan genoemd wordt. En dat gaat om de communicatie richting onze ingelanden via sociale media die nu nog allemaal bij Amerikaanse aanbieders draaien. En die dus allemaal van het ene op het andere moment op zwart kunnen gaan. Nu bestaan er al een tijdje ook gedecentraliseerde open-source sociale netwerken. En laat nu, in het kader van de digitale soevereiniteit, het ministerie van Binnenlandse Zaken zo’n eigen server hebben ingericht. Het gaat om Mastodon, dat is zoiets als Twitter, maar dan zonder de algoritmes en de haatzaaierij. Alle overheden, overheidsinstanties en instituten kunnen daar een account krijgen en sommigen hebben dat ook al gedaan. Dit is nu precies zo’n stukje laaghangend fruit waar je nu al mee kunt beginnen om digitaal autonomer te worden. Kan de portefeuillehouder een toezegging doen dat HHNK daar een account gaat aanmaken? Indien nodig willen we hier ook best een motie voor indienen.
 

2e termijn

Even over dat Mastodon, daar zitten onze volgers niet, daar gaan we geen tijd insteken, dit is echt heel erg laaghangend fruit. Het ministerie van Binnenlandse Zaken biedt die mogelijkheid, er zitten provincies op, het KNMI zit er op, Rijkswaterstaat zit er op. Ik denk dat je als HHNK ook gewoon een goed statement maakt als je daar ook op gaat zitten. Het is niet dat dit extra tijd of werk kost, de social media posts worden toch al gemaakt, het is een kwestie van kopiëren en het ook daar neer zetten. Dus ik zou u toch willen vragen of u daar met de organisatie over in gesprek wil gaan of ze niet ook die overweging willen maken. En desnoods wil ik er ook best een half uurtje naast gaan zitten met tips om dat account goed in te richten.

Er maar op vertrouwen dat als bedrijven dingen aanbieden met big data als ze daar verkeerde dingen mee doen dat er dan vanzelf wel mensen mee stoppen. Nou kennelijk niet, want anders waren we allang met Microsoft gestopt. Ik denk dat we op dat punt dan toch echt te naïef zijn geweest.