Muskusratten bijvangst

Bijdrage muskusrat — commissievergadering

De stukken van de vergadering zijn hier te vinden: Agenda HHNK - Commissies gezamenlijk woensdag 13 mei 2026

Voorzitter,

Dank aan de commissie dat we dit kunnen bespreken. Ik wil het niet hebben over zielige muskusratten, dat zijn ze wel; maar ik wil het hebben over financiën, toekomstig beheer, maar vooral over ongewenst bijvangst van o.a. paling, reigers, eenden, futen, hermelijn en zwanen.

De cijfers uit het jaarverslag van de muskusrattenbestrijders zijn schokkend. De populatie muskusratten is niet onder controle: de daling gaat trager dan voorzien, en in ons gebied stijgt het aantal weer. Maar vooral schokkend is de bijvangst — duizenden andere dieren per jaar — terwijl al sinds 2011 bekend is welke vangstmethoden vrijwel geen ongewenste sterfte van andere dieren veroorzaken.

Daarbij wordt een mooi-weerverhaal gepresenteerd. De beleidsvisie van Muskusrattenbeheer West en Midden Nederland (2019) geeft prioriteit aan eDNA en innovatie, juist om bijvangst te verminderen. Aan het begin van onze periode kregen we dit ook te zien. In het landelijk jaarverslag aan de Unie van Waterschappen wordt gepronkt met LIFE MICA en slimme vangkooien met Belgische en Duitse partners. In de praktijk werkt men hier met klemmen uit de middeleeuwen, met een moordend aantal bijvangst.

Het heeft veel weg van een hamer en een spijker: voor muskusrattenbeheer lijkt de enige oplossing zo veel mogelijk muskusratten te doden, ongeacht de gevolgen. Ook zeldzame dieren worden hierbij gedood. Daarnaast worden gevangen dieren die niet direct dood zijn dagenlang aan hun lot overgelaten. De ontheffing van de provincie voor de muskusrattenjacht, is juist afgegeven mede om flora en fauna te beschermen. Voldoen we met deze aanpak eigenlijk wel aan de geest van die ontheffing? Ik twijfel daarover.

Die hamer en spijker is ook terug te zien in de omgeving. We houden bij de inrichting van ons landelijk gebied geen rekening met de aanwezigheid van muskusratten. Want de jacht is toch uitbesteed aan een externe organisatie. Ook al vragen ze 40.000-50.000 extra uur. We geven er gewoon wat meer geld aan uit. Is dat ook richting de toekomst effectief? Moet je nu al niet nadenken over een vervolg, of blijven we klemmen zetten in de hoop dat er geen zwaan in terechtkomt? We zien grote regionale verschillen ook in ons gebied, daar lijkt niet op voor gesorteerd te worden.

Kortom, als Partij voor de Dieren betreuren we dat we dit in de commissie moeten bespreken. Veilige dijken vinden wij ook heel belangrijk. Explosieve populaties, zoals bij de muskusrat, zien we als een indicatie van een onbalans in het natuurlijke proces — en daar moet je je op richten. Daarom hebben we gevraagd dit in deze commissie te bespreken. Ons standpunt is duidelijk: het huidige beleid is middeleeuws. Als AB hebben we te weinig grip de kaders en de financiën. Laten we werken aan de toekomst, of op zijn minst daarover nadenken. We zijn benieuwd hoe de rest van de commissie hierover denkt.

Tweede termijn

(beantwoording van vragen uit de commissie)

We horen dat er vragen leven en dat er nog veel onbekend is. Maar we horen ook steun om te zoeken naar minder ongewenste doden en zullen dit uitwerken in een initiatiefvoorstel. Uiteraard nemen we de discussie van vandaag daarin mee.