Het zoetwaterplan is een lekkende emmer

Zoetwaterbeschikbaarheid

Op 17 december was het belangrijkste onderwerp op de agenda de zoetwaterbeschikbaarheid. De gevolgen van de klimaatverandering worden steeds zichtbaarder. We krijgen vaker te maken met extreme neerslag en droogte. Maar we zien ook dat er minder smeltwater vanuit Duitsland komt. De luxe van gematigd weer en altijd voldoende zoetwater komt in Noord-Holland langzaam tot een einde.

Vooral in veenweidegebieden zien we dat waterstanden structureel te laag zijn. Hierdoor oxideert het veen en komt er CO2 vrij, maar zakt ook de bodem. Dit lage peil wordt gehanteerd zodat agrarische activiteiten door kunnen gaan. Denk aan zware machines op het land, maar ook aan melkkoeien die anders wegzakken in het natte veen.
In het programmaplan zoetwaterbeschikbaarheid dat het waterschap heeft gemaakt, worden deze problemen wel erkend, maar wordt er ook ingezet op maximale benutting van grond en water voor de landbouw.

Meebuigen in plaats van ‘techno-fixen’
Met druk drainage, ondergrondse opslag en het verhogen van het waterpeil in het IJsselmeer wordt geprobeerd zo lang mogelijk door te gaan op de huidige manier van landbouw. Dat is geen houdbaar systeem, omdat er niet met de natuur wordt meegewerkt. Meebuigen met de natuur is beter dan inzetten op deze ‘technofixes’.
Daarnaast wordt geen werk gemaakt van de lage waterstanden in veenweide gebieden. Dat kan wel, maar het wordt niet opgepakt. Goed beleid lekt daarom weg en dat is zonde, zeker omdat het voorgestelde programma tot en met 2033 liep. Dan zit je er tot over de volgende bestuursperiode heen aan vast.

Globaal zien we vier grote tekortkomingen in het plan:

1. Er wordt te weinig prioriteit gegeven aan de veenweiden, hoewel vernatting goed is voor de biodiversiteit en het tegengaan van CO2-uitstoot en bodemdaling.
2. We zullen moeten accepteren dat er verzilting (terug)komt. Niet altijd en overal zal zoetwater beschikbaar zijn. Dit betekent dat we nu al duidelijk moeten maken waar bijvoorbeeld bollenteelt, die veel zoet water gebruikt, niet meer mogelijk is.
3. Het gevaar bestaat dat er meer grondwater opgepompt gaat worden. Dit moeten we niet toestaan.
4. Zorg dat er zuinig wordt omgegaan met zoetwater. Gebruik niet te veel en vervuil het niet. Hergebruik ook afvalwater en regenwater.

Dankzij ons looptijd plan aangepast
Toch zien we ook dat het belangrijk is om anders om te gaan met zoetwater. Het waterschap trekt hierbij meer initiatieven naar zich toe en geeft duidelijker advies aan bijvoorbeeld andere overheden. Om deze voortgang mogelijk te maken, maar ook om ervoor te waken dat de boel niet ‘op slot’ zit tot en met 2033, hebben we een amendement ingediend om de datum aan te passen naar 2029. Hierdoor kan er werk worden gemaakt van het advies aan andere overheden en kan beter inzichtelijk worden gemaakt hoe we veenweiden natter kunnen maken. Over een paar jaar gaan we dan op opnieuw, en grondiger, kijken hoe we om moeten gaan met zoetwaterbeschikbaarheid. Met een ruime meerderheid is ons amendement aangenomen. We blijven volop werken aan het beschikbaar stellen van duurzame landbouw en aan voldoende en kwalitatief goed water voor de natuur.

Informatiebeleidsplan

Een ander in onze ogen belangrijk onderwerp op de agenda was het Informatiebeleidsplan. In de commissie hadden we daar al uitgebreid op gereflecteerd. Het is een goed plan, maar het kan nog wel wat daadkrachtiger. Vandaar de onderstaande stemverklaring.

"We zullen instemmen met het voorstel. Maar wel met nogmaals het dringende advies om niet af te wachten wat er uit het Rijk komt en nu al te beginnen met een Proof of Concept voor een moderne digitale werkomgeving onafhankelijk van Amerikaanse big-tech en de uitkomst hiervan te gebruiken voor het opstellen van een exitstrategie en een plan van aanpak voor de datamigratie. Het moment dat we niet meer kunnen rekenen op Microsoft kon wel eens sneller komen dan waar nu rekening mee wordt gehouden en dan kun je maar beter goed voorbereid zijn."

Het was in ieder geval goed om te horen dat de dijkgraaf onze zorgen daarover deelt.