Slachting tijdens maaiwerkzaamheden Purmerend

Afgelopen weekend heeft onze fractie videomateriaal ontvangen van maaiwerkzaamheden in Purmerend. Deze werkzaamheden worden uitgevoerd door een aannemer in opdracht van HHNK. De filmpjes zijn te zien via:
https://peer.pvddhhnk.nl/w/p/aumfokpVLFhoRYUwkxapZw (pas op, schokkende beelden).

Op de beelden is te zien dat een aanzienlijk aantal vissen in ademnood op de waterkant liggen, (deels) bedekt onder de gemaaide waterplanten. Deze situatie heeft ook geleid tot een artikel in het Noordhollands Dagblad van 10 september [1]. Bovendien zijn er in het verleden al vaker meldingen geweest uit Purmerend over de uitvoering van dit soort werkzaamheden.

Over deze waarneming van de ecoloog en de uitvoering van dit soort werkzaamheden hebben wij de volgende vragen:

1. Vrijwel jaarlijks ontvangen we meldingen uit Purmerend over verkeerd uitgevoerde maaiwerkzaamheden. Is Purmerend een unieke situatie of worden deze werkzaamheden op dezelfde wijze uitgevoerd in ons hele gebied?
   
   Antwoord:
   Wij begrijpen uw zorg met betrekking tot de uitvoering van maaiwerkzaamheden. Purmerend is niet uniek. De uitvoering van de
   werkzaamheden wijkt niet af van de werkwijze die wij in de rest van ons beheersgebied voorschrijven.
    
2. Hoeveel meldingen zijn er over deze vissterfte binnen gekomen?
   
   Antwoord:
   Er zijn bij ons geen meldingen van deze vissterfte binnengekomen. Ook bij de gemeente is achteraf navraag gedaan. Hier zijn evenmin meldingen geregistreerd. Hierdoor zijn wij niet in de gelegenheid geweest om maatregelen te treffen.
    

3. Hoeveel meldingen over vissterfte door maaiwerkzaamheden komen er per gemeente per jaar binnen?
   
   Antwoord:
   Afgelopen 3 jaar zijn de volgende meldingen binnen gekomen (> 5 vissen):

   Jaar	Totaal meldingen	Meldingen gemeente Purmerend
   2022	21	6
   2023	14	2
   2024	22	1
   2025	10	1

   
    

4. De gedragscode [2] meldt “Meegekomen vissen worden direct teruggeplaatst in het water. Hiervoor dient iemand beschikbaar te zijn tijdens de werkzaamheden”.
   Deelt u de conclusie dat er niet volgens de gedragscode gehandeld is?
   
   Antwoord:
   De conclusie kunnen wij niet delen. Wij moeten afgaan op berichtgeving in de krant enkele dagen nadat er sprake is van vissterfte ten gevolge van maaiwerkzaamheden.
    
5. Hadden in zo’n situatie de werkzaamheden stilgelegd moeten worden, als zichtbaar is dat er een slachting plaatsvindt van vissen en ander waterleven?
   
   Antwoord:
   Jazeker. Indien wij een melding hadden ontvangen was dit ook direct gedaan.
    
6. Welk percentage van uitbestede maaiwerkzaamheden wordt door HHNK direct gecontroleerd tijdens de uitvoering? 
   
   Antwoord:
   Het toezicht op de uitvoering van de maaiwerkzaamheden wordt niet structureel uitgevoerd. Voorafgaand aan de werkzaamheden worden de aannemers voorzien van instructies en gewezen op de geldende gedragscode en hun zorgplicht. Daarnaast worden tijdens de aanbesteding specifieke eisen aan de aannemers gesteld. Deze werkwijze is conform de geldende richtlijnen voor waterbeheer en visvriendelijk maaien, zoals opgesteld door HHNK, en draagt bij aan het waarborgen van de ecologische kwaliteit van het watersysteem.
    
7. Volgens de omgevingswet hoeft er geen vergunning te worden aangevraagd als er wordt gewerkt volgens een gedragscode. Worden aannemers die niet volgens de gedragscode hebben gewerkt, voortaan uitgesloten om zonder vergunning de werkzaamheden uit te mogen voeren ?
   
   Antwoord:
   In onze aanbesteding hebben we een boetebeding. Vanuit de Aanbestedingswet en Europese aanbestedingsregels is het lastig om uitsluiting van aannemers op basis van niet-naleving van een gedragscode afdwingbaar te maken. 
   
   Wij constateren echter ook dat aannemers niet altijd zorgvuldig werken. Indien gesprekken met aannemers over onzorgvuldig
   handelen niet leidt tot verbetering, dan zullen wij niet schromen het boetebeding in te zetten.
    
8. Indien bekend is dat er fouten zijn gemaakt in de uitvoering en hierdoor niet voldaan is aan de gedragscode. Wordt in zo’n geval hiervan melding gemaakt bij de Omgevingsdienst NHN?
   
   Antwoord:
   Bij een incident moet er een melding bij de Omgevingsdienst worden gedaan. Ook dit incident is gemeld bij de Omgevingsdienst.
    
9. Hoe wordt gezorgd dat maaiwerkzaamheden wel volgens de gedragscode worden uitgevoerd?
   
   Antwoord:
   Het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) ziet erop toe dat maaiwerkzaamheden binnen het beheergebied plaatsvinden conform de Gedragscode Wet Natuurbescherming voor waterschappen. Voorafgaand aan de werkzaamheden worden aannemers en interne medewerkers voorzien van instructies en gewezen op hun zorgplicht. Tevens zijn tijdens de aanbesteding specifieke eisen geformuleerd en is de gedragscode contractueel verankerd, zodat naleving een formele basis heeft.
   
   Hoewel het werken volgens de gedragscode de ecologische impact, waaronder vissterfte, zoveel mogelijk beperkt, kan volledige uitsluiting hiervan niet worden gegarandeerd. Externe factoren, zoals watertemperatuur, zuurstofgehalte, overhangende begroeiing en bereikbaarheid van waterlopen, kunnen invloed uitoefenen. HHNK neemt waar nodig aanvullende maatregelen om negatieve effecten te beperken en evalueert jaarlijks de uitvoering van de werkzaamheden om verbeteringen te identificeren en door te voeren.

[1] https://www.noordhollandsdagblad.nl/regio/zaanstreek-waterland/waterland/slachting-van-vissen-bij-maaien-van-waterplanten-in-purmerend.-ecoloog-bijna-150-vissen-handmatig-moeten-redden/88818633.html

[2] https://unievanwaterschappen.nl/wp-content/uploads/Gedragscode-soortenbescherming-Unie-van-Waterschappen.pdf